گزارش: جنک باشلاميش/ Cenk Başlamış
شرکت هواپیمایی «ایروفلوت»(Aeroflot) روسیه اعلام کرده پیش از پایان سال هواپیماهای آمریکایی و اروپایی بوئینگ و ایرباس را جانشین هواپیماهای روسی خواهد کرد.

 خبر برای عده‌ای شادی‌بخش و برای برخی ناراحت‌کننده بود. البته اگر این خبر به خطوط هواپیمایی کشوری غیر از روسیه و به شرکتی غیر از ایروفلوت مربوط می‌شد، تا این اندازه در کانون توجه قرار نمی‌گرفت. اکنون روس‌ها جنگ سرد دیگری را باخته‌اند. خبر بالا جنبه تراژیکی هم دارد: ایروفلوت، شرکتی که در زمان استقرار اتحاد شوروی با تعصب تمام از نشان داس و چکش روی هواپیماهای خود استفاده می‌کرد، به زودی هواپیماهای ساخت روسیه را کنار خواهد گذاشت. ایروفلوت یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های هواپیمایی دنیاست که کار خود را از سال 1923 آغاز کرده.

 به دلیل وسعت خاک شوروی، کشوری که از یک سو با ژاپن و از دیگرسو با لهستان همسایه بود، شبکه حمل و نقل هوایی آن کشور رشد سریعی داشت و حتی زمانی تعداد هواپیماهایش از سه هزار فروند نیز فراتر رفت؛ هواپیماهایی که همگی ساخت شوروی بودند: توپولوف، ایلیوشین و یاک.

 خودکفایی در زمینه بسیاری از تولیدات ویژگی مهم شوروی محسوب می‌شد. اگرچه آن کشور به ظرافت‌کاری یا زیبایی اهمیت چندانی قائل نبود، هم هواپیماها و هم اتومبیل‌های مورد نیازش را خود تولید می‌کرد.

 سال 1991 شرکت ایروفلوت هم مثل اتحاد شوروی از هم پاشید و به 300 شرکت کوچک‌تر تقسیم شد. دهه 90 سال‌های 1900 دوران تاریک حمل و نقل هوایی روسیه به حساب می‌آید. شرکت‌های هواپیمایی جدید و کوچک در راه تلاش برای بقا، با جان مسافران‌شان «رولت روسی» بازی می‌کردند. فقدان نظارت و نگهداری درست بر روی هواپیماها، محاسبه وزش باد از عقب و در نتیجه تزریق سوخت کمتر به باک، جریمه کردن خلبان‌هایی که سوخت بیشتری مصرف کرده‌اند و امکان حضور مسافر در کابین خلبان در ازای پرداخت پول بیشتر، نمونه‌هایی است از رفتارهای عجیب و پرخطر شرکت‌های مذکور. حتی یک بار بازی پسر خلبان با نشانگرها و سیستم‌های پروازی منجر به از کار افتادن قسمت‌های اتوماتیک هواپیما و مرگ 75 مسافر شد.

 اگرچه شهروندان جمهوری‌های شوروی سابق عادت کرده بودند که به این نوع هواپیماها سوار شوند، مسافران خارجی از این هواپیماها واهمه داشتند؛ هواپیماهایی که به نظر می‌رسید قرار است در کنار نزدیک‌ترین موزه فرود بیایند! هواپیماهای به کارگرفته شده در آسیای میانه وضع وخیم‌تری داشتند و فضای داخلی آنها شباهت زیادی به اتوبوس‌های ارتشی داشت. به محض بلندشدن هواپیما هم انواع خوراکی‌ از دلمه تا باسلوق از کیف مسافرها بیرون می‌آمد و سیگاری‌ها هم در دستشویی هواپیما سیگارشان را دود می‌کردند. موقع ساخت و نصب صندلی‌ها نيز نه اندام ساکنان شوروی که گویی اندام چینی‌ها را مدنظر قرار داده بودند! اگر روی صندلی وسط می‌نشستید، از چپ و راست و جلو و عقب پرس می‌شدید. خدمات‌دادن به مسافرها هم مفهومی نداشت؛ مثلا در پرواز نه ساعته برگشت از سیبری به مسکو اگر مسافری از مهماندار تقاضای آب معدنی می‌کرد، پاسخ می‌شنید:‌ «متاسفانه آب معدنی فقط در پرواز رفت از مسکو به سیبری در اختیار مسافرین قرار می‌گیرد.» در موردی دیگر وقتی یک خارجی در پرواز از مسکو به چچنستان در بخش «بیزینس کلس» هواپیما می‌نشیند، متوجه می‌شود مبل‌های چرمی معمولی هواپیما در جهت معکوس نصب شده‌اند. وقتی این مساله را با مهماندار در میان می‌گذارد، پاسخ می‌شنود: «مبل چرمی مبل چرمیه؛ جهتش که اهمیتی نداره.»

 در حال حاضر 30 فروند از بین 99 هواپیمای فعال در شرکت ایروفلوت ساخت روسیه است که آنها نیز در چند ماه آینده از دور خارج خواهند شد؛ چراکه هواپیماهای روسی از امکانات رفاهی کمتری برخوردارند، سوخت زیادی مصرف می‌کنند و موتور پرسروصدای‌شان با استاندارهای غربی منطبق نیست. ایروفلوت به این نتیجه رسیده که تصعب روی مقوله ضرورت استفاده از تولید داخلی، با شرایط کنونی دنیای انطباق ندارد.
منبع: BBC.TURKISH/ چهار سپتامبر ۲۰۰۹